Co to jest umowa faktoringu i jakie usługi obejmuje?
Umowa faktoringu to tzw. umowa nienazwana, której treść nie jest sztywno regulowana przez przepisy prawa, lecz opiera się na swobodzie kontraktowania. Jest to kompleksowe rozwiązanie finansowe, w ramach którego firma faktoringowa (faktor) świadczy na rzecz przedsiębiorcy (faktoranta) szereg usług:
- Nabywanie wierzytelności (faktur) faktoranta.
- Wypłacanie zaliczek (finansowanie obrotów) pod wystawione faktury.
- Monitoring płatności od kontrahentów.
- Rozliczenia wzajemne między stronami umowy i płatnikami.
Kto uczestniczy w umowie faktoringowej?
W umowie faktoringowej występują dwie strony:
- Faktor: Instytucja finansowa (np. INDOS SA), która wypłaca środki,
- Faktorant: Przedsiębiorca korzystający z finansowania (sprzedawca w faktoringu jawnym/cichym lub nabywca w faktoringu odwrotnym).
Warto wiedzieć: Choć płatnik faktoringowy (dłużnik) nie jest stroną umowy, jego rola jest kluczowa. W faktoringu jawnym musi on wyrazić zgodę na cesję, czyli przelew wierzytelności na faktora.
Natomiast w transakcji faktoringu odwrotnego, oprócz faktora i faktoranta, uczestniczy dostawca, czyli podmiot który wystawia fakturę. Nie jest on jednak stroną umowy i jej nie podpisuje.
Kompendium wiedzy o faktoringu
Kluczowe pojęcia w umowie faktoringu – co musisz wiedzieć przed jej podpisaniem?
Zrozumienie poniższych terminów jest niezbędne do oceny kosztów i ryzyka transakcji faktoringowej:
Czym jest limit finansowania (limit faktoringowy)?
Limit finansowania jest to kwota kapitału stawianego do dyspozycji klienta. Do wysokości tej kwoty może on przesyłać faktury do finansowania. W transakcjach faktoringowych występują przynajmniej dwa rodzaje limitu finansowania.:
- Limit na płatnika faktoringowego: Maksymalna kwota, jaką firma faktoringowa wypłaci za faktury wystawione na danego odbiorcę
- Limit globalny: Maksymalna kwota jaką firma faktoringowa wypłaci klientowi z tytułu finansowania, w ramach limitów przyznanych na płatników. Limit globalny może być niższy od sumy limitów przyznanych na płatników na przykład: INDOS SA udzielając finansowania firmie X przyznaje jego 4 płatnikom limity po 500.000 zł oraz limit globalny w wysokości 1.500.000 zł.
Więcej o limicie faktoringowym - jak go obliczyć? >>
Czym są odsetki faktoringowe?
Odsetki faktoringowe to jeden z elementów składających się na koszty faktoringu. Jest to procent od kwoty faktury przesłanej przez Klienta do finansowania. Firmy faktoringowe w różny sposób naliczają odsetki faktoringowe np. mogą być one liczone za każdy rzeczywisty dzień finansowania lub za z góry określony okres, niezależnie od tego, ile faktycznie trwało finansowanie. Odsetki mogą być pobierane w różnym momencie transakcji tzn. z góry lub z dołu.
Dowiedz się więcej o różnych sposobach naliczania odsetek faktoringowych >>
Co to jest regres w faktoringu?
Regres to jedno z kluczowych pojęć dotyczących faktoringu, odnoszący się do tego kto będzie ponosił ryzyko niewypłacalności płatników faktoringowych. Definiuje on dwa podstawowe rodzaje faktoringu:
- Faktoring z regresem - ryzyko ponosi klient firmy faktoringowej ponieważ, w przypadku braku terminowej zapłaty przez płatnika, firma faktoringowa ma prawo do regresu czyli żądania zwrotu wypłaconej klientowi zaliczki.
- Faktoring bez regresu - firma faktoringowa ponosi pełne ryzyko niewypłacalności płatnika, czyli nie może dochodzić zwrotu zaliczki od swojego klienta. Ponoszenie ryzyka przez firmę faktoringową jest rekompensowane przez wyższy koszt usługi w porównaniu z faktoringiem bez regresu oraz ostrzejsze kryteria udzielenia finansowania.
Więcej o faktoringu z regresem >>
Co oznacza okres karencji?
Okres karencji dotyczy faktoringu z regresem. Rozpoczyna się dzień po terminie płatności faktury i standardowo wynosi 14 dni. Jest to czas, gdy firma faktoringowa czeka na zapłatę zobowiązania, podejmując jedynie działania monitorujące w stosunku do płatnika (telefony i e-maile z prośbą o zapłatę). W przypadku, gdy płatnikowi faktoringowemu zdarza się spłacać zobowiązania z opóźnieniem, odpowiednio dobrany okres karencji jest bardzo istotny z punktu widzenia kosztów ponoszonych przez firmę korzystającą z faktoringu.
Czym jest zgoda na przelew wierzytelności/cesję?
Udzielenie zgody na cesję czyli przelew wierzytelności lub brak takiej zgody ze strony płatnika to kryterium określające dwa rodzaje faktoringu niepełnego. Jeśli płatnik faktoringowy zgadza się na przelew wierzytelności to klient firmy faktoringowej ma możliwość skorzystania z faktoringu jawnego - takiego, o którym płatnik faktoringowy jest informowany, a firma faktoringowa potwierdza u niego prawidłowość faktury, którą ma sfinansować. Brak zgody na cesję zmusza dostawcę do skorzystania z faktoringu niejawnego (cichego). W takim przypadku płatnik nie jest informowany, że jego dostawca korzysta z finansowania.
Dowiedz się, dlaczego warto uzyskać zgodę na cesję >>
Co musi zawierać poprawna umowa faktoringu? (Checklista)
W dokumencie umowy faktoringu powinny znaleźć się . W dokumencie musi znaleźć się:
- Obowiązkowe dane formalne: Data, miejsce zawarcia oraz precyzyjne określenie stron.
- Rodzaj usługi: Jasna informacja o rodzaju usługi, jaka będzie wykonywana (umowa faktoringu jawnego, cichego lub odwrotnego)
- Parametry finansowe: Wysokość wynagrodzenia faktora, przyznany limit finansowania oraz terminy regresu i karencji.
- Zabezpieczenia: Wykaz ustanowionych zabezpieczeń umowy.
- Załączniki: Ogólne Warunki Umowy (OWU), przy faktoringu jawnym i cichym listę płatników faktoringowych, przypadku faktoringu odwrotnego - listę wierzycieli, wskazanie pełnomocników i osób do kontaktu u faktora i faktoranta, w przypadku faktoringu jawnego - cesję.
Na co zwrócić uwagę Ogólnych Warunkach Umowy (OWU)? Pułapki i koszty dodatkowe
OWU to obszerny załącznik, który reguluje detale współpracy. Zwróć szczególną uwagę na:
- Wymagania faktora co wierzytelności, która może zostać przez niego nabyta. Faktorzy zwykle podają jak wygląda sposób przyjmowania kolejnych faktur do finansowania (papierowo, online).
- Opłaty dodatkowe: Sprawdź, czy występują opłaty za niewykorzystany limit lub abonamenty.
- Tryb wypowiedzenia: Jak długo będziesz związany umową i jakie są kary za jej wcześniejsze rozwiązanie.
Poznaj rzetelne zestawienie wszystkich kosztów faktoringu >>
Umowa faktoringu a jednoosobowa działalność gospodarcza
Od 2021 roku w umowach podpisywanych z jednoosobowymi działalnościami gospodarczymi musi się znaleźć klauzula odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej podpisania. Jest to bardzo ważny zapis. Chroni on faktoranta w sytuacji, gdy faktor nie przyjmie do finansowania płatnika faktoringowego, w efekcie odmówi wykonania umowy faktoringu, ale naliczy do zapłaty opłatę przygotowawczą.
Więcej o umowach z przedsiębiorcami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą >>
Jakie dokumenty są potrzebne do zawarcia umowy faktoringu?
Przed podpisaniem umowy faktoringu firma faktoringowa zazwyczaj wymaga dostarczenia następujących dokumentów:
- wypełniony wniosek faktoringowy
- dokumenty finansowe podmiotu wnioskującego o faktoring – w przypadku spółek: bilans i RZIS za ostatnie 2 lata; w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą KPiR za bieżący rok lub PIT za ostatnie 2 lata
- zaświadczenia z ZUS i US o stanie zobowiązań
- umowę (kontrakt) dotyczącą powstałej wierzytelności lub inne dokumenty będące podstawą do wystawienia faktur
- lista płatników (faktoring jawny i cichy)/listę wierzycieli (faktoring odwrotny).
